Proeftuin Digitale Inclusie

De proeftuin Digitale Inclusie is een samenwerking tussen 18 maatschappelijke partners die zich in november 2018 in de Digital Literacy Coalition hebben verenigd. Dit betreffen onderwijsinstellingen (kinderopvang, primair en voortgezet onderwijs, MBO, HBO en WO), de overheid (gemeente en provincie Groningen), het bedrijfsleven (VNO-NCW Noord, ICT-bedrijven en uitgevers) en het culturele veld (bibliotheken, cultuurcentra en media). De proeftuin Digitale Inclusie heeft als doel ervoor te zorgen dat alle burgers de kans krijgen om hun niveau van digitale geletterdheid te verhogen en te kunnen participeren in een steeds verder digitaliserende samenleving.

Digitale geletterdheid beschouwen wij als een noodzakelijke voorwaarde voor digitale inclusie; het een kan niet gerealiseerd of begrepen worden zonder het andere. Onder leiding van de Rijksuniversiteit Groningen zijn vier deelprojecten gestart die allen relateren aan het bevorderen van digitale geletterdheid en inclusie. In drie onderzoeksprojecten onderzoeken wij wat de voorwaarden en belemmeringen zijn voor digitale inclusie vanuit het perspectief van de burger, en onderzoeken we hoe digitale inclusie bevorderd kan worden.

Covid-19 heeft grote gevolgen voor de samenleving gehad, wat binnen veel verschillende aspecten van het onderwijs merkbaar was. Zowel binnen de vormgeving, inhoud en structurering van de onderwijsprogramma’s moesten er dingen worden aangepast aan de steeds veranderende situatie. Dit heeft het onderwijstraject in sommige gevallen vertraagd, terwijl in andere gevallen op innovatieve en proactieve wijze pilots zijn opgezet om het onderwijs toch door te laten gaan. Naast de invloed die de covid-19 maatregelen op de onderwijsprogramma’s hadden, heeft het ook invloed gehad op de mentale eigenschappen van zowel de onderwijzers, vrijwilligers als de cursisten en participanten. Dit heeft veel flexibiliteit en aanpassingsvermogen van de betrokken actoren gevraagd, vooral voor de cursisten en participanten die veelal uit laaggeletterden bestonden. Deze doelgroep zou in een normale situatie waarschijnlijk al meer problemen ondervinden voortkomend vanuit intrinsieke (mentale) factoren in verhouding tot een meer generieke doelgroep, wat door de covid-19 situatie is versterkt. Toch hebben de maatregelen en veranderende situatie ook kansen geboden die anderzijds onderbelicht zouden zijn gebleven. Het is voor de toekomst zaak om deze kansen te benutten en de onderwijsprogramma’s voor te bereiden op een toekomst waarin fysiek bij elkaar komen niet altijd de norm is.

De bevindingen uit deze onderzoeksprojecten relateren aan het NWO project “Informed Citizenship for All. Digital Literacy as prerequisite for an inclusive society”, dat onder andere wordt uitgevoerd door promovendi Denise Mensonides en Alexander Smit, en onderzoekers dr. Leonie Brummer (RUG) en Ieteke Talsma (RUG)